"...The world deserves to know where the things they buy come from

and how much they really COST..."

--Maddy--

เค้าว่ากันว่า ของเถื่อน เป็นบ่อเกิดของปัญหาร้ายแรงของสังคมเรา ไม่ว่าจะเป็นกรณีเล็ก ๆ อย่างเทปผี ซีดีเถื่อน ของหนีภาษี จนไปถึงกรณีระดับชาติอย่าง การลักลอบค้าเพชรเถื่อน และการค้ายาเสพติด ปัญหาอยู่ที่ไหนคนไทยอย่างเราไม่เคยรู้ เพราะมันช่างอยู่ไกลตัวเราเหลือเกิน เราไม่ได้อยู่ชายแดน ไม่ใช่เป็นชาวบ้านในพื้นที่ที่ขัดแย้งเหล่านั้น ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ที่เค้ากำลังสู้รบ ไม่มีผลกระทบอะไรมาสู่เรา เพราะเราอาศัยอยู่ในเมืองหลวง เมืองที่มีแต่ความสะดวกสบาย เมืองที่เราต่างตั้งหน้าตั้งตาหาเงินเพื่อทำให้ชีวิตตัวเองมีความสุขที่สุด

ในเมื่อไม่มีผลกระทบอะไรชัดเจน เราเลยตั้งหน้าตั้งตาซื้อของเถื่อนกันต่อไปเพราะเห็นว่ามัน "ราคาถูก" เพียงอย่างเดียวเท่านั้น เราไม่เคยมองเลยว่าสงครามและปัญหาบ้านเมืองต่าง ๆ มันเกิดขึ้นเพราะเราเองก็มีส่วนอยู่ในห่วงโซ่เหล่านั้น เปรียบไปแล้ว เราก็คือ "สปอนเซอร์รายใหญ่" ในการทำสงครามนั่นเลยทีเดียว

ของเถื่อนทำให้เกิดปัญหาร้ายแรงอย่างไรภาพยนตร์เรื่อง Blood Diamond บอกไว้หมดทุกอย่างแล้ว เพชรสีเลือด มันก็คือทรัพยากรธรรมชาติชนิดหนึ่งที่ดันถูกค้นพบในทวีปที่ห่างไกลความเจริญอย่างสาธารณรัฐเซียร์ร่า ลีโอน (Sierra Leone) ทวีปแอฟริกาตะวันตก แปลกที่ประเทศที่มีทรัพยากรสูงค่าเช่นนี้กลับไม่ได้ทำให้ประชาชนในประเทศมีความเป็นอยู่ที่ดี หรือมีฐานะร่ำรวย ดังเช่น ประเทศแถบตะวันออกกลางที่มีทรัพยากรเป็นน้ำมันดิบ คุณภาพชีวิตของชาวเมืองของทั้งสองทวีปนี้ต่างกันราวฟ้ากับเหว ขณะที่ชาวอาหรับสามารถซื้อทุกอย่างที่อยากได้ และเป็นผู้คุมกลไกราคาตลาดน้ำมันโลก ชาวเซียร์ร่า ลีโอนติดอันดับประเทศที่ยากจนที่สุดอันดับต้น ๆและต่างต้องเจอกับสงครามกลางเมืองระหว่างกลุ่มปฎิวัติอาร์ยูเอฟ (Revolutionary United Front) ที่โหดเหี้ยมทารุณและรัฐบาลที่ไม่มีประสิทธิภาพและโกงกิน ความโหดร้ายที่เกิดกับประชากรเมืองนี้ในตัวภาพยนตร์ยังน้อยนิดนักเมื่อเทียบกับสิ่งที่พวกเขาได้รับในความเป็นจริง การถูกตัดมือ ตัดแขนเนื่องจากประชาชนโหวตเลือกตั้งให้กับรัฐบาลนั้นเป็นเรื่องจริง และแทบจะทุกคนในพื้นที่ที่กลุ่มกบฎผ่าน ไม่มีใครเลยที่รอดจากการถูกพิพากษาด้วยมนุษย์ด้วยกันเอง

ชาวบ้านตาดำ ๆ เหล่านั้น แท้จริงแล้ว พวกเค้าไม่รู้เลยซักนิดว่าสงครามเหล่านี้มันเกิดขึ้นเพราะอะไร หากพวกเขารู้ว่า ไอ้ใต้ผืนแผ่นดินที่เขาเหยียบย่ำและกินอยู่นั้น มันเป็นบ่อเกิดของสงคราม พวกเขาคงได้แต่ภาวนาว่า ขอให้ได้เกิดมาบนผืนแผ่นดินธรรมดา ๆ ที่ไม่มีทรัพยากรที่หายากเช่นนี้จะดีเสียกว่า และอุดมการณ์ทั้งหลายแหล่ที่ถูกปั้นแต่งจากพวกกบฎเหล่านั้นก็คงจะไร้ความหมาย หากไม่มีเพชรเป็นตัวผลักดันให้เกิดความโลภขึ้น

การลักลอบขนเพชรเถื่อนออกจากพื้นที่ประเทศนี้ผ่านไลบีเรียเพื่อส่งต่อไปถึงมือผู้รับซื้อเพชรรายใหญ่อย่าประเทศเบลเยี่ยม และด้วยความหละหลวมของระบบการเช็คที่มาที่ไปของเพชรนี้เอง ก็ทำให้กบฎอาร์ยูเอฟเหล่านี้มีเม็ดเงินหมุนเวียนซื้ออาวุธสงครามเพื่อเข่นฆ่าพลเมืองและก่อกวนรัฐบาลมาอย่างยาวนานถึง 9 ปี

ปัญหาที่ดูเหมือนจะไม่มีใครสามารถแก้ไขได้ ถูกขยายความและหาต้นตอของปัญหาโดยองค์กรอิสระแอฟริกา-แคนาดา จากการค้นคว้าระบุว่าไลบีเรียไม่ใช่ประเทศที่มีเพชรมากมายแต่เหตุใดจึงมีการส่งออกเพชรมากมายเช่นนี้ และสิ่งนี้เองทำให้ไลบีเรียถูกหมายหัวว่าเป็นผู้โยงใยอยู่เบื้องหลังกลุ่มกบฎอาร์ยูเอฟ และทุกฝ่ายได้ลงความเห็นว่าการลักลอบขนเพชรและการรับซื้อเพชรที่ไม่ถูกกฎหมายนี้เองที่เป็นสาเหตุหลักของปัญหาทั้งหมด จึงนำมาซึ่งการเกิดมาตรฐานใหม่ในการรับประกันเพชรที่เรียกว่า Kimberly process (ไม่มีในหนัง) ซึ่งทุกประเทศที่เข้าร่วม จะมีขั้นตอนในการตรวจสอบเพชรและส่งต่อในกล่องที่ถูกปิดและประทับตราอย่างดี โดยข้อดีของมันคือ ลูกค้าที่ซื้อเพชรที่มีใบรับประกันเหล่านี้ไป จะสามารถมั่นใจได้ว่าไม่ได้เป็นเพชรที่ถูกลักลอบเข้ามานั่นเอง

หากไม่ได้ความร่วมมือร่วมใจระหว่างองค์กรระหว่างประเทศและสื่อมวลชนที่มีจรรยาบรรณรับผิดชอบต่อสังคมร่วมกันแล้วล่ะก็ ทุกวันนี้เราอาจได้เห็นข่าวฆ่ากันตายไม่เว้นแต่ละวันจากที่นี่เป็นแน่ ต้องขอบคุณในสำนึกที่ดีของสื่อมวลชนต่างประเทศที่มีส่วนร่วมตีแผ่ข้อเท็จจริงและนำมาซึ่งการยุติสงครามได้ในที่สุด และจิตสำนึกเหล่านั้นมาจากไหน หากมันไม่ได้มาจากก้นบึ้งของหัวใจ จิตสำนึกที่อยากเห็นโลกนี้ดีขึ้น ถึงแม้จะเป็นเพียงสิ่งน้อยนิดที่เราจะทำได้ แต่อย่างน้อยเราก็ได้เริ่มทำมันไม่ใช่หรือ

ย้อนกลับมาดูบ้านเมืองเรา ที่ยังเห็นคนรอบ ๆ ตัวเราชอบของเถื่อนมากกว่าของจริง เราภูมิใจที่สามารถซื้อของได้ในราคาที่ถูกกว่าชาติที่พัฒนาแล้ว และนั่นทำให้เค้ามีเงินเหลือติดกระเป๋ามากไว้จับจ่ายหาความสุขอย่างอื่นต่อไป ในขณะเดียวกัน เค้าอาจลืมคิดไปว่า เมื่อเราได้อะไรมาง่าย ๆ มันทำให้ไม่เกิดความพยายามที่จะไขว่คว้าหาทางเลือกที่ดีกว่าและประหยัดเงินกว่าด้วยตัวเราเอง เพราะเราคิดแต่ว่า ยังไงก็มีคนคิดแทนเราเสร็จ เราจะคิดไปทำใมให้เสียพลังงานเปล่า ๆ ประเทศเราก็เลยกลายเป็นประเทศที่ดีแต่บริโภค โดยไม่รู้จักการริเริ่มด้วยตัวเอง ส่วนเงินที่จ่ายไปนั้น มันแปลไปเป็นเงินนอกระบบที่ยากจะตรวจสอบและกลับมาทำลายสังคมเราเอง เพราะมันสามารถนำไปเป็นทุนเพื่อสนับสนุนกลุ่มผู้มีอิทธิพลได้ไม่ว่าจะเป็น การค้าประเวณี ยาเสพติด และอาจจะเป็นส่วนหนึ่งของเงินทุนในการก่อสงครามแบ่งแยกดินแดนก็เป็นได้

ปัญหาทั้งหมดมันคงจะลดน้อยลงไป ถ้าหากเพียง

คนไทย มีจิตสำนึก แม้เพียงสักนิด เลือกซื้อสินค้าลิขสิทธิ์ที่ตัวเองชอบ ดีกว่าซื้อของเถื่อนแบบหว่านแห เราก็จะรู้ในที่สุดว่าชีวิตเราชอบแบบไหน และตัวเราเป็นยังไง เมื่อเราเลิกตามกระแส เราก็สามารถกำหนดทิศทางการใช้เงินของเราได้ถูกต้อง
สื่อมวลชน มีความรับผิดชอบต่อสังคม มากกว่านี้ ไม่มัวหลงมอมเมาเยาวชนและประชากรของชาติด้วยข่าวบันเทิงไร้สาระเพียงเพราะว่ามันขายได้มากกว่า หันมาใส่ใจสังคมสักนิด เพราะคุณมีสื่ออยู่ในมือ คุณสามารถช่วยได้โดยไม่ต้องใช้เงินมากมาย

เราก็คงจะได้เห็นบ้านเมืองเราสงบสุขยิ่งกว่านี้เป็นแน่...